«ابجد، هوز، حطی، کلمن، سعفص، قرشت، ثخذ، ضظغ». شاید این کلمه‌های عجیب را از پدربزرگ یا مادربزرگتان شنیده باشید؛ کلمه‌هایی که معنای روشنی ندارند اما قرن‌ها در فرهنگ ما تکرار شده‌اند. این هشت کلمه، کلید یکی از قدیمی‌ترین نظام‌های شمارش با حروف است: حساب ابجد.
در این مطلب، ابجد را از پایه می‌شناسیم: جدول کامل حروف و عددهایشان، نحوه حساب کردن عدد یک نام با چند مثال، جایگاه ابجد در فرهنگ و شعر فارسی و نقش آن در سرکتاب. در میانه مطلب هم یک ماشین‌حساب ابجد گذاشته‌ایم تا عدد نام خودتان را ببینید.
حساب ابجد چیست؟
حساب ابجد روشی است که در آن به هر حرف الفبا یک عدد نسبت داده می‌شود. ترتیب این حروف، ترتیب الفبای قدیم سامی است که عربی و عبری هم از آن آمده‌اند. هشت کلمه «ابجد هوز حطی کلمن سعفص قرشت ثخذ ضظغ» در واقع روشی برای به خاطر سپردن همین ترتیب است.
در این نظام، نُه حرف اول یکان‌ها را می‌سازند (از ۱ تا ۹)، نُه حرف بعدی دهگان‌ها (از ۱۰ تا ۹۰)، نُه حرف بعد صدگان‌ها (از ۱۰۰ تا ۹۰۰) و آخرین حرف، یعنی «غ»، نماینده هزار است. با این ۲۸ حرف، می‌شد هر عددی را نوشت و هر کلمه‌ای را به عدد تبدیل کرد.
جدول کامل حروف ابجد
| یکان | دهگان | صدگان |
|---|---|---|
| ا = ۱ | ی = ۱۰ | ق = ۱۰۰ |
| ب = ۲ | ک = ۲۰ | ر = ۲۰۰ |
| ج = ۳ | ل = ۳۰ | ش = ۳۰۰ |
| د = ۴ | م = ۴۰ | ت = ۴۰۰ |
| ه = ۵ | ن = ۵۰ | ث = ۵۰۰ |
| و = ۶ | س = ۶۰ | خ = ۶۰۰ |
| ز = ۷ | ع = ۷۰ | ذ = ۷۰۰ |
| ح = ۸ | ف = ۸۰ | ض = ۸۰۰ |
| ط = ۹ | ص = ۹۰ | ظ = ۹۰۰ |
| غ = ۱۰۰۰ | ||
حروف فارسی در حساب ابجد
الفبای فارسی چهار حرف دارد که در الفبای عربی نیست: پ، چ، ژ و گ. این حروف در جدول اصلی ابجد جایی ندارند. در روش رایج، هر کدام هم‌ارزش حرفی حساب می‌شود که از آن گرفته شده است: «پ» مانند «ب» برابر ۲، «چ» مانند «ج» برابر ۳، «ژ» مانند «ز» برابر ۷ و «گ» مانند «ک» برابر ۲۰.
چند نکته دیگر هم در محاسبه رعایت می‌شود. «آ» مانند «ا» یک حساب می‌شود و حروفی مثل «ة» یا «ؤ» معمولاً با حرف اصلی خود، یعنی «ه» و «و»، هم‌ارزش‌اند. حرکت‌ها و تشدید هم در محاسبه اثری ندارند و فقط حروفِ نوشته‌شده شمرده می‌شوند.
چند مثال از محاسبه عدد نام
برای حساب کردن عدد یک نام، کافی است عدد هر حرف را از جدول پیدا کنید و همه را با هم جمع کنید:
علی: ع (۷۰) + ل (۳۰) + ی (۱۰) = ۱۱۰
محمد: م (۴۰) + ح (۸) + م (۴۰) + د (۴) = ۹۲
فاطمه: ف (۸۰) + ا (۱) + ط (۹) + م (۴۰) + ه (۵) = ۱۳۵
مریم: م (۴۰) + ر (۲۰۰) + ی (۱۰) + م (۴۰) = ۲۹۰
همان‌طور که می‌بینید، محاسبه ساده است. اما برای نام‌های طولانی یا اسم‌های مرکب، راحت‌تر است از ماشین‌حساب زیر استفاده کنید.
اشتباه‌های رایج در محاسبه
محاسبه ابجد ساده است، اما چند اشتباه کوچک می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. اولین اشتباه، حساب کردن حروفی است که خوانده می‌شوند اما نوشته نمی‌شوند. در ابجد، ملاک نوشتار است، نه تلفظ؛ مثلاً در نام «موسی»، حرف آخر «ی» نوشته می‌شود و ۱۰ حساب می‌شود، هرچند «الف» تلفظ می‌شود.
اشتباه دوم، جا انداختن حروف در نام‌های طولانی است. بهتر است نام را حرف‌به‌حرف بنویسید و عدد هر حرف را کنارش یادداشت کنید، بعد جمع بزنید. سومین اشتباه، یکی گرفتن «ح» و «ه» یا «س» و «ص» و «ث» است. این حروف در تلفظ فارسی شبیه‌اند، اما عددهایشان کاملاً متفاوت است: «ح» هشت و «ه» پنج، «س» شصت، «ص» نود و «ث» پانصد.
و آخر اینکه املای نام مهم است. «زهرا» و «زهره»، یا «مهدی» و «مهدیه»، عددهای متفاوتی دارند. نام را همان‌طور بنویسید که در شناسنامه آمده است.
ماشین‌حساب ابجد آنلاین
نام یا کلمه موردنظر را بنویسید
عدد ابجد:
۰
ابجد در فرهنگ و شعر فارسی
ابجد فقط به دعانویسی محدود نبود. یکی از زیباترین کاربردهای آن، «ماده تاریخ» است. شاعران سال یک رویداد را در مصراعی پنهان می‌کردند؛ به این شکل که جمع عدد ابجد حروف آن مصراع، برابر سال آن رویداد می‌شد. بسیاری از سنگ‌قبرها، کتیبه‌های بناهای قدیمی و دیوان‌های شاعران، تاریخ‌هایی دارند که فقط با حساب ابجد خوانده می‌شوند.
در گذشته، از ابجد برای شماره‌گذاری صفحه‌ها و بخش‌های کتاب‌ها هم استفاده می‌شد. حتی امروز در بعضی متن‌های قدیمی، به جای «۱، ۲، ۳» از «الف، ب، ج» برای فهرست‌بندی استفاده می‌شود؛ ردپایی از همین نظام قدیمی.
درباره نیت خود از استاد بپرسید
کانال واتساپ
سرکتاب ابجدی چیست؟
در سنت دعانویسی، ابجد یکی از پایه‌های سرکتاب است. در سرکتاب ابجدی، عدد نام‌ها محاسبه می‌شود و این عدد، در کنار نیت فرد و دانش دعانویس، به تفسیر می‌رسد. این روش در کنار سرکتاب قرآنی، از شناخته‌شده‌ترین شیوه‌های سرکتاب است. برای آشنایی با تفاوت این روش‌ها، مطلب سرکتاب چیست؟ را بخوانید.
اما یک نکته را باید روشن گفت: عددی که ماشین‌حساب بالا نشان می‌دهد، فقط نقطه شروع است. همان‌طور که دانستن نت‌های موسیقی کسی را آهنگساز نمی‌کند، دانستن عدد ابجد هم کسی را سرکتاب‌گیر نمی‌کند. آنچه این عدد را معنادار می‌کند، تفسیر آن در کنار نیت، آیات و سال‌ها تجربه است.
چرا عدد ابجد به‌تنهایی جواب نمی‌دهد؟
در اینترنت صفحه‌هایی هست که عدد ابجد نام را حساب می‌کنند و بعد، بر اساس همان عدد، متنی درباره شخصیت یا آینده نمایش می‌دهند. این متن‌ها معمولاً از پیش نوشته شده‌اند و ربطی به نیت و شرایط شما ندارند. دو نفر با یک عدد، ممکن است زندگی‌ها و پرسش‌های کاملاً متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل، اگر پرسشی جدی درباره ازدواج، کار یا آینده دارید، عدد ابجد را تنها پاسخ ندانید. درباره تفاوت ابزارهای خودکار با سرکتاب واقعی، در مطلب برنامه سرکتاب دقیق بیشتر نوشته‌ایم.
سرکتاب ابجدی با استاد ابوادریس
استاد ابوادریس حسینی طباطبایی سال‌هاست با روش‌های سنتی، از جمله حساب ابجد و سرکتاب قرآنی، کار می‌کند. ارتباط با ایشان در تلگرام و واتساپ، بی‌واسطه برقرار است؛ پرسش و ماجرای شما شنیده می‌شود و سرکتاب برای همان نیت انجام و تفسیر می‌شود. اگر خارج از ایران یا دور از استاد زندگی می‌کنید، در مطلب سرکتاب آنلاین توضیح داده‌ایم که این کار از فاصله دور چطور پیش می‌رود.
گفتگوی مستقیم با استاد در تلگرام
کانال تلگرام
سؤال‌های رایج درباره ابجد
ابجد کبیر و ابجد صغیر چه فرقی دارند؟
جدولی که در این مطلب آمده، ابجد کبیر است که رایج‌ترین شکل حساب ابجد به شمار می‌آید. در ابجد صغیر، عددها با قاعده‌ای دیگر کوچک‌تر می‌شوند و کاربرد محدودتری دارد.
حروف تکراری در نام دو بار حساب می‌شوند؟
بله. هر حرفی که نوشته می‌شود، به همان تعداد در جمع حساب می‌شود؛ مثل دو «م» در نام محمد.
آیا عدد ابجد نام من سرنوشتم را نشان می‌دهد؟
عدد ابجد به‌تنهایی چنین چیزی را نشان نمی‌دهد. در سرکتاب، این عدد فقط یکی از عناصر است و معنای آن در کنار نیت و تفسیر دعانویس روشن می‌شود.
برای اسم‌های دوبخشی چه کنیم؟
همه حروف هر دو بخش را با هم جمع کنید. ماشین‌حساب بالا فاصله را نادیده می‌گیرد و فقط حروف را می‌شمارد.
هشت کلمه، یک دنیا معنا
«ابجد هوز» شاید امروز فقط یک ورد کودکانه به نظر برسد، اما پشت آن نظامی است که قرن‌ها در شعر، تاریخ، معماری و دعانویسی ما جریان داشته است. حالا که عدد نامتان را می‌دانید، اگر پرسشتان فراتر از یک عدد است، پیامی برای استاد بفرستید.